Lezing Marja Havermans over “Sterven als een stoïcijn”

in Abdij van Berne op dinsdag 21 oktober.

Op dinsdag 21 oktober om 20.00 uur geeft filosoof Marja Havermans een lezing in de Abdij van Berne. Leidraad in de lezing is de Stoïcijnse levensfilosofie, gekoppeld aan de thema’s ziekte en sterven. De focus ligt daarbij op ‘aanvaarden’.

In haar boek ‘Sterven als een stoïcijn’ beschrijft Marja Havermans hoe haar man Paul vanuit het niets te horen krijgt dat hij nog maar enkele maanden te leven heeft? Wat doe je dan?

Hij heeft de moed getoond zijn lot onder ogen te zien en het te aanvaarden. Het thema ‘aanvaarden’ is een van de principes van de stoïcijnse filosofie. Daarbij wordt steeds het onderscheid gemaakt tussen datgene waarop je invloed hebt en dat waarop je geen invloed hebt. En dat laatste moet je aanvaarden.

Marja gebruikt het voorbeeld van de aangekondigde dood van haar man als illustratie van wat dit in de praktijk kan betekenen. Want het klinkt misschien eenvoudig, dat stoïcijnse aanvaarden, maar hoe ziet het eruit als het ‘echt’ wordt, als de dood daadwerkelijk nadert?

In haar persoonlijke verhaal komen thema’s en citaten uit de stoïcijnse filosofie naar voren. Net als het stoïcijnse principe van het inzetten van je verstand, bij het omgaan met emoties. Want uiteindelijk gaat het ook over waardig sterven en het vinden van gemoedsrust.

Marja Havermans  is filosoof en schrijver. Ze begeleidt gespreksgroepen over levensvragen en is actief als vrijwilliger in de palliatieve thuiszorg.

Aanmelden voor kaarten kan door een mail naar te sturen. De toegang bedraagt 10 euro en is inclusief koffie of thee in de pauze.

Nadere informatie

Sterven als een stoïcijn

De dood is een van de dingen waarop mensen geen invloed hebben en dus doen we er goed aan om het te aanvaarden. Dat betekent volgens de Stoïcijnen niet dat men geen verdriet mag hebben.
Wel pleitten de Stoïcijnen ervoor om naast emoties ook het verstand te gebruiken. Dan niet om het verdriet weg te drukken, maar om het te begrijpen. De uitspraak van de filosoof Epictetus (rond 100 na Chr.) geeft daarin een levenswijsheid: ‘Het zijn niet de omstandigheden waaronder we lijden, het zijn onze gedachten over die omstandigheden’.

Marja Havermans gebruikt vele voorbeelden uit haar eigen leven rondom de ziekte en het overlijden van haar man Paul. Hij weet zijn emoties in goede banen te leiden en richt zich op dat wat binnen zijn macht ligt: zijn laatste stuk leven zo goed mogelijk leven. Dat lukt hem, tegen de klippen op.

Marja Havermans beschrijft in het boek invoelbaar wat er gebeurt en onderzoekt haar eigen reflecties, gedachten en gevoelens. Die gaan over wat haar man heeft geholpen om zijn dood te aanvaarden, over kwaliteit van leven, goed communiceren en waardig sterven.

Bij Marja Haverman kwam ook boosheid op : Waarom moet mijn geliefde dood? Het is toch niet eerlijk? Angst, woede en verdriet zijn dan de gebruikelijke emoties. Een stoïcijn gebruikt zijn verstand om niet in zo’n emotie te blijven hangen, maar te doen wat goed is om te doen. Dat betekent actief de focus gaan richten op het positieve en op het leven. Dat staat verwoord in het aan Epictetus ontleende motto :

‘Geef me de moed te aanvaarden wat niet in mijn vermogen ligt, de kracht om te veranderen wat wel in mijn vermogen ligt en de wijsheid om tussen die twee onderscheid te kunnen maken.’

‘Sterven als een stoïcijn’ is bedoeld voor alle mensen die te maken krijgen met tegenslag, ziekte of dood. Bedoeld om herkenning te vinden en zelf te gaan ontdekken hoe mensen op een stoïcijnse manier kunnen omgaan met het lot dat hen treft.

Marja Havermans

Marja Havermans (1956) is filosoof en schrijver. Na haar werk in het onderwijs en in de communicatie ging zij op latere leeftijd filosofie studeren, gevolgd door cursussen in praktische filosofie. Nu werkt zij als filosofisch consulent en begeleidt socratische groepsgesprekken over levensvragen en de stoïcijnse levensfilosofie. Daarnaast is ze actief als vrijwilliger in de palliatieve thuiszorg. Zij schreef ook het boek “Spreken is zilver, vragen is goud. In dialoog met ouderen”, over het in gesprek gaan met ouderen.

Aanmelden en praktische informatie

De avond begint om 20.00 uur in de Abdij in Heeswijk-Dinther. De toegang bedraagt 10 euro, inclusief koffie of thee in de pauze. Aanmelden voor het bijwonen van deze lezing kan, door een mail te sturen naar: